COURS : ACM
Données
Fichier original
On charge un tableau issu de la thèse d’Ané Tanoh Landry
| fnsnon | fnsoui | I1Bagou_ | I1Folon | I1Kabadougou | I1Poro | I3Urbain | I3Rural | Q101Masculin | Q101Feminin | Q106Sans_religions | Q106Catholique | Q106Musulman | Q106Animistes | Q106Autres_religions | Q108Aucun_niveau | Q108Primaire | Q108Secondaire | Q108Sup_rieur | Q110Monogame | Q110Polygame___2_femmes | Q110Polygame___4_femmes | Q110Autres___pr_ciser | Q120A1__Oui | Q120A2__non | Q120B1__Oui | Q120B2__non | Q120C1__Oui | Q120C2__non | Q123Oui | Q123Non |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
Source : Ané Tanoh Landry, 2018
Sélection et recodage
| fns_N | fns_O | reg_Bag | reg_Fol | reg_Kab | reg_Por | mil_Urb | mil_Rur | sex_Mas | sex_F | rel_San | rel_Cat | rel_Mus | rel_Ani | rel_Aut | ins_San | ins_Pri | ins_Sec | ins_Sup | men_Mon | men_Pl2 | men_Pl4 | men_Aut | tra_O | tra_N | mnq_O | mnq_N | aid_O | aid_N | eco_O | eco_N |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
Source : Ané Tanoh Landry, 2018
Dictionnaire des variables
“fns_N” : ?
“fns_O” : ?
“reg_Bag” : région de Bagoué
“reg_Fol” : région de Folon
“reg_Kab” : région de Kabadouhou
“reg_Por” : région de Poro
“mil_Urb” : milieu urbain
“mil_Rur” : milieu rural
“sex_Mas” : sexe masculin
“sex_F” : sexe féminin
“rel_San” : sans religion
“rel_Cat” : religion catholique
“rel_Mus” : religion musulmane
“rel_Ani” : religion animiste
“rel_Aut” : autre religion
“ins_San” : sans instruction
“ins_Pri” : instruction primaire
“ins_Sec” : instruction secondaire
“ins_Sup” : instruction supérieure
“men_Mon” : ménage monogae
“men_Pl2” : ménage polygame à 2 épouses
“men_Pl4” : ménage polygame à 4 épouses
“men_Aut” : autre type de ménage
“tra_O” : travaux au sein de la famille - Oui
“tra_N” : travaux au sein de la famille - Non
“mnq_O” : Manque de moyens financiers - Oui
“mnq_N” : Manque de moyens financiers - Non
“aid_O” : Aide familiale (petit commerce, apprentissage) - Oui
“aid_N” : Aide familiale (petit commerce, apprentissage) - Non
“eco_O” : Disposez-vous d’une école dans votre localité - Oui
“eco_N” : Disposez-vous d’une école dans votre localité - Non
Résumé des fréquences
| eff | pct | |
|---|---|---|
| fns_N | 77 | 12.83 |
| fns_O | 523 | 87.17 |
| reg_Bag | 166 | 27.67 |
| reg_Fol | 55 | 9.17 |
| reg_Kab | 74 | 12.33 |
| reg_Por | 305 | 50.83 |
| mil_Urb | 289 | 48.17 |
| mil_Rur | 311 | 51.83 |
| sex_Mas | 407 | 67.83 |
| sex_F | 193 | 32.17 |
| rel_San | 126 | 21.00 |
| rel_Cat | 57 | 9.50 |
| rel_Mus | 330 | 55.00 |
| rel_Ani | 78 | 13.00 |
| rel_Aut | 9 | 1.50 |
| ins_San | 393 | 65.50 |
| ins_Pri | 152 | 25.33 |
| ins_Sec | 53 | 8.83 |
| ins_Sup | 2 | 0.33 |
| men_Mon | 153 | 25.50 |
| men_Pl2 | 369 | 61.50 |
| men_Pl4 | 11 | 1.83 |
| men_Aut | 67 | 11.17 |
| tra_O | 313 | 52.17 |
| tra_N | 287 | 47.83 |
| mnq_O | 443 | 73.83 |
| mnq_N | 157 | 26.17 |
| aid_O | 544 | 90.67 |
| aid_N | 56 | 9.33 |
| eco_O | 463 | 77.17 |
| eco_N | 137 | 22.83 |
Source : Ané Tanoh Landry, 2018
Analyse des Correspondances Multiples (ACM)
Elle est facile à réaliser à l’aide de la fonction CA() du packageFactomineRappliquée au tableau disjonctif complet
Valeurs propres
| Valeur propre | % variance | % variance cumulée | |
|---|---|---|---|
| dim 1 | 0.27 | 14.70 | 14.70 |
| dim 2 | 0.17 | 9.49 | 24.19 |
| dim 3 | 0.16 | 8.58 | 32.77 |
| dim 4 | 0.12 | 6.67 | 39.44 |
| dim 5 | 0.11 | 6.30 | 45.74 |
| dim 6 | 0.10 | 5.53 | 51.28 |
| dim 7 | 0.10 | 5.27 | 56.55 |
| dim 8 | 0.09 | 5.04 | 61.59 |
| dim 9 | 0.09 | 4.94 | 66.53 |
| dim 10 | 0.08 | 4.55 | 71.07 |
Coordonnées et contribution des variables aux axes
| coo_1 | ctr_1 | coo_2 | ctr_2 | coo_3 | ctr_3 | coo_4 | ctr_4 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| fns_N | 1.38 | 8.27 | -0.27 | 0.48 | -0.24 | 0.43 | 0.53 | 2.73 |
| fns_O | -0.20 | 1.22 | 0.04 | 0.07 | 0.04 | 0.06 | -0.08 | 0.40 |
| reg_Bag | -0.31 | 0.92 | -0.35 | 1.82 | -0.16 | 0.41 | 0.63 | 8.32 |
| reg_Fol | -0.50 | 0.79 | 1.11 | 5.95 | -0.09 | 0.04 | 0.98 | 6.57 |
| reg_Kab | -0.19 | 0.15 | 0.77 | 3.90 | -0.17 | 0.20 | 0.22 | 0.45 |
| reg_Por | 0.31 | 1.62 | -0.20 | 1.02 | 0.14 | 0.60 | -0.57 | 12.58 |
| mil_Urb | 0.14 | 0.33 | -0.77 | 15.23 | -0.06 | 0.11 | 0.12 | 0.54 |
| mil_Rur | -0.13 | 0.31 | 0.72 | 14.15 | 0.06 | 0.10 | -0.11 | 0.50 |
| sex_Mas | -0.07 | 0.12 | 0.09 | 0.32 | -0.58 | 13.47 | -0.04 | 0.08 |
| sex_F | 0.15 | 0.25 | -0.20 | 0.67 | 1.23 | 28.41 | 0.09 | 0.18 |
| rel_San | 0.20 | 0.28 | -0.82 | 7.48 | -0.02 | 0.00 | 0.45 | 3.14 |
| rel_Cat | 0.86 | 2.41 | -0.02 | 0.00 | 1.05 | 6.11 | -0.67 | 3.17 |
| rel_Mus | -0.34 | 2.17 | 0.40 | 4.63 | -0.11 | 0.37 | 0.20 | 1.64 |
| rel_Ani | 0.40 | 0.71 | -0.29 | 0.58 | -0.25 | 0.47 | -1.03 | 10.28 |
| rel_Aut | 0.76 | 0.29 | -0.49 | 0.19 | -0.31 | 0.08 | -0.45 | 0.23 |
| ins_San | -0.43 | 4.03 | 0.08 | 0.21 | 0.24 | 2.16 | 0.06 | 0.16 |
| ins_Pri | 0.31 | 0.83 | -0.40 | 2.11 | -0.47 | 3.31 | -0.52 | 5.07 |
| ins_Sec | 2.13 | 13.61 | 0.57 | 1.53 | -0.40 | 0.82 | 0.86 | 4.92 |
| ins_Sup | 3.51 | 1.39 | -0.31 | 0.02 | -0.14 | 0.00 | 5.11 | 6.53 |
| men_Mon | 1.05 | 9.53 | -0.04 | 0.02 | 0.27 | 1.06 | 0.30 | 1.71 |
| men_Pl2 | -0.33 | 2.22 | 0.00 | 0.00 | -0.46 | 7.74 | -0.29 | 3.93 |
| men_Pl4 | -1.37 | 1.17 | 1.11 | 1.19 | -0.75 | 0.60 | 2.95 | 11.99 |
| men_Aut | -0.38 | 0.54 | -0.10 | 0.06 | 2.07 | 27.96 | 0.44 | 1.62 |
| tra_O | -0.58 | 5.94 | -0.15 | 0.64 | -0.18 | 0.98 | 0.26 | 2.64 |
| tra_N | 0.63 | 6.48 | 0.17 | 0.70 | 0.20 | 1.07 | -0.28 | 2.87 |
| mnq_O | -0.37 | 3.46 | -0.28 | 2.99 | 0.05 | 0.10 | 0.08 | 0.32 |
| mnq_N | 1.05 | 9.78 | 0.78 | 8.44 | -0.14 | 0.29 | -0.21 | 0.90 |
| aid_O | -0.24 | 1.75 | -0.06 | 0.19 | 0.04 | 0.08 | -0.08 | 0.45 |
| aid_N | 2.31 | 17.01 | 0.61 | 1.85 | -0.38 | 0.78 | 0.79 | 4.35 |
| eco_O | 0.15 | 0.56 | -0.36 | 5.38 | -0.11 | 0.50 | 0.08 | 0.40 |
| eco_N | -0.49 | 1.88 | 1.23 | 18.18 | 0.36 | 1.68 | -0.28 | 1.34 |
Graphiques des variables
Warning: ggrepel: 1 unlabeled data points (too many overlaps). Consider
increasing max.overlaps
Warning: ggrepel: 18 unlabeled data points (too many overlaps). Consider
increasing max.overlaps
Graphiques des individus
Classification Ascendante Hiérarchique (CAH)
On peut poursuivre l’analyse en réalisant une classificiation des départements ou des langues en fonction de leur ressemblance selon le critère de Ward.
$`1`
Intern % glob % Intern freq Glob freq p.value v.test
men_Pl4 9.090909 0.1666667 11 11 9.929544e-20 9.089719
reg_Fol 4.132231 0.8333333 5 55 6.380736e-03 2.727546
tra_N 0.000000 4.3484848 0 287 8.765000e-03 -2.621087
reg_Por 0.000000 4.6212121 0 305 6.183847e-03 -2.737870
men_Pl2 0.000000 5.5909091 0 369 1.774399e-03 -3.125605
$`2`
Intern % glob % Intern freq Glob freq p.value v.test
eco_N 5.29838260 2.0757576 95 137 6.338772e-25 10.310172
mil_Rur 9.09090909 4.7121212 163 311 7.707711e-22 9.603764
men_Pl2 8.64472950 5.5909091 155 369 3.422978e-10 6.278299
rel_Mus 7.30619074 5.0000000 131 330 5.462778e-07 5.009302
sex_Mas 8.19854992 6.1666667 147 407 5.580477e-05 4.029882
ins_San 7.69659788 5.9545455 138 393 4.410910e-04 3.514194
tra_O 6.24651422 4.7424242 112 313 7.691443e-04 3.363666
reg_Fol 1.33853876 0.8333333 24 55 1.214298e-02 2.507962
reg_Kab 1.61740100 1.1212121 29 74 3.181215e-02 2.146763
reg_Por 3.68098160 4.6212121 66 305 2.824970e-02 -2.193801
rel_Ani 0.55772448 1.1818182 10 78 3.595662e-03 -2.911614
ins_Pri 1.33853876 2.3030303 24 152 1.161584e-03 -3.248149
rel_Cat 0.27886224 0.8636364 5 57 1.080303e-03 -3.268733
tra_N 2.84439487 4.3484848 51 287 1.911805e-04 -3.730394
rel_San 0.89235917 1.9090909 16 126 1.259101e-04 -3.834324
fns_N 0.27886224 1.1666667 5 77 7.876632e-06 -4.468510
ins_Sec 0.05577245 0.8030303 1 53 1.960669e-06 -4.757437
aid_N 0.00000000 0.8484848 0 56 3.576591e-08 -5.510577
men_Aut 0.00000000 1.0151515 0 67 1.053050e-09 -6.101155
sex_F 0.89235917 2.9242424 16 193 5.486091e-11 -6.557109
eco_O 3.79252649 7.0151515 68 463 5.211310e-11 -6.564770
men_Mon 0.44617959 2.3181818 8 153 3.015988e-12 -6.976977
mil_Urb 0.00000000 4.3787879 0 289 2.859333e-41 -13.455465
$`3`
Intern % glob % Intern freq Glob freq p.value v.test
men_Aut 7.4162679 1.0151515 62 67 3.157658e-50 14.902861
sex_F 8.9712919 2.9242424 75 193 1.421774e-20 9.298697
ins_San 8.8516746 5.9545455 74 393 4.167234e-04 3.529260
rel_Ani 0.4784689 1.1818182 4 78 4.728961e-02 -1.983697
aid_N 0.1196172 0.8484848 1 56 9.039233e-03 -2.610567
ins_Sec 0.0000000 0.8030303 0 53 1.480285e-03 -3.178521
mnq_N 0.8373206 2.3787879 7 157 8.140462e-04 -3.347974
fns_N 0.1196172 1.1666667 1 77 6.827229e-04 -3.396425
ins_Pri 0.2392344 2.3030303 2 152 4.930250e-07 -5.029008
men_Pl2 0.2392344 5.5909091 2 369 1.406529e-19 -9.051783
sex_Mas 0.1196172 6.1666667 1 407 2.217292e-23 -9.962800
$`4`
Intern % glob % Intern freq Glob freq p.value v.test
mil_Urb 7.64568765 4.3787879 164 289 7.264534e-18 8.610653
men_Pl2 8.15850816 5.5909091 175 369 1.223402e-09 6.077146
mnq_O 8.90442890 6.7121212 191 443 1.677877e-06 4.788793
ins_Pri 3.63636364 2.3030303 78 152 1.853433e-06 4.768782
sex_Mas 8.20512821 6.1666667 176 407 3.709587e-06 4.627023
eco_O 9.09090909 7.0151515 195 463 8.686397e-06 4.447528
tra_O 6.24708625 4.7424242 134 313 1.168666e-04 3.852608
rel_San 2.79720280 1.9090909 60 126 5.210623e-04 3.469688
reg_Bag 3.31002331 2.5151515 71 166 6.390214e-03 2.727056
men_Pl4 0.00000000 0.1666667 0 11 2.640138e-02 -2.220256
ins_Sec 0.18648019 0.8030303 4 53 3.160922e-05 -4.161552
tra_N 2.84382284 4.3484848 61 287 2.300239e-05 -4.233557
aid_N 0.13986014 0.8484848 3 56 1.774522e-06 -4.777541
rel_Cat 0.09324009 0.8636364 2 57 1.352327e-07 -5.271609
men_Mon 0.88578089 2.3181818 19 153 1.181879e-08 -5.702320
men_Aut 0.04662005 1.0151515 1 67 2.098672e-10 -6.353941
sex_F 0.88578089 2.9242424 19 193 1.211864e-13 -7.415479
mil_Rur 1.44522145 4.7121212 31 311 2.553763e-21 -9.479552
mnq_N 0.18648019 2.3787879 4 157 2.022922e-21 -9.503839
eco_N 0.00000000 2.0757576 0 137 4.124227e-24 -10.128621
$`5`
Intern % glob % Intern freq Glob freq p.value v.test
men_Mon 6.18556701 2.3181818 66 153 2.247283e-15 7.926876
sex_F 6.56044986 2.9242424 70 193 9.023927e-12 6.821270
tra_N 8.05998126 4.3484848 86 287 3.260614e-09 5.917908
reg_Por 8.34114339 4.6212121 89 305 7.266159e-09 5.784654
rel_Cat 2.62417994 0.8636364 28 57 1.276685e-08 5.689156
fns_N 2.06185567 1.1666667 22 77 8.266352e-03 2.640993
ins_Pri 3.46766635 2.3030303 37 152 1.107077e-02 2.540457
mil_Urb 5.62324274 4.3787879 60 289 4.150333e-02 2.038466
rel_Ani 1.87441425 1.1818182 20 78 4.163190e-02 2.037181
mil_Rur 3.46766635 4.7121212 37 311 3.813788e-02 -2.073370
eco_N 1.21836926 2.0757576 13 137 3.336008e-02 -2.127723
men_Aut 0.37488285 1.0151515 4 67 2.158789e-02 -2.297542
reg_Fol 0.00000000 0.8333333 0 55 1.174876e-04 -3.851310
reg_Kab 0.09372071 1.1212121 1 74 6.145467e-05 -4.007154
reg_Bag 0.65604499 2.5151515 7 166 2.377371e-06 -4.718374
rel_Mus 2.24929709 5.0000000 24 330 1.408733e-06 -4.823765
men_Pl2 2.53045923 5.5909091 27 369 3.439045e-07 -5.097645
sex_Mas 2.53045923 6.1666667 27 407 4.740344e-09 -5.856040
tra_O 1.03092784 4.7424242 11 313 8.566712e-13 -7.151768
$`6`
Intern % glob % Intern freq Glob freq p.value v.test
aid_N 7.5235110 0.84848485 48 56 5.158713e-41 13.411778
ins_Sec 6.7398119 0.80303030 43 53 9.665115e-35 12.294753
mnq_N 8.9341693 2.37878788 57 157 8.885224e-20 9.101794
men_Mon 7.5235110 2.31818182 48 153 6.620024e-14 7.495194
fns_N 4.5454545 1.16666667 29 77 6.079152e-11 6.541778
tra_N 8.9341693 4.34848485 57 287 1.268179e-07 5.283386
ins_Sup 0.3134796 0.03030303 2 2 1.866242e-02 2.352206
rel_Cat 1.7241379 0.86363636 11 57 3.775369e-02 2.077519
men_Aut 0.0000000 1.01515152 0 67 2.124068e-03 -3.072313
fns_O 4.5454545 7.92424242 29 523 5.479402e-04 -3.456155
eco_N 0.3134796 2.07575758 2 137 1.955462e-04 -3.724702
men_Pl2 1.5673981 5.59090909 10 369 1.675010e-07 -5.232204
tra_O 0.1567398 4.74242424 1 313 4.855050e-13 -7.229296
aid_O 1.5673981 8.24242424 10 544 4.869872e-14 -7.535361
ins_San 0.3134796 5.95454545 2 393 2.548737e-15 -7.911222
mnq_O 0.1567398 6.71212121 1 443 5.441497e-19 -8.902882
attr(,"class")
[1] "descfreq" "list"